Okuma Süresi: 2 Dakika, 44 Saniye
Bu konudaki araştırma bulguları karışık ve çelişkilidir. Daha yüksek kortizol seviyeleri ile daha az sağlıklı yiyecek seçenekleri arasında bir ilişki var gibi görünmektedir (yani, muhtemelen kortizol artışına bağlı olarak daha az sağlıklı yiyecekler seçmek) ancak, yiyecek seçimlerinin kortizol seviyelerini etkilediğine dair daha az kanıt vardır.
KORTİZOL NEDİR?
Beyin bir tehdit algıladığında, adrenalin, kortikotropin salgılayan hormon (CRH) ve kortizol dahil bir dizi hormonun salınmasını tetikler. Kısa vadede, “kaç ya da savaş” hormonu olan adrenalin, vücudu eldeki tehdide karşı hazırlarken, CRH açlığı bastırır. Ancak stres uzun süre devam ederse vücut kortizol salgılar. Araştırmalar, gıda seçimindeki değişiklikleri stres altındaki bireylerde daha yüksek kortizol seviyelerine bağlar.
2006 yılında yapılan bir araştırma, stresin gıda seçimi üzerindeki etkilerini araştırdı.1 Araştırmacılar, stresin sağlıklı, daha az yağlı öğünlerin seçimini azalttığını ve daha az sağlıklı, yüksek yağlı gıdaların tüketimini artırdığını buldu. Bununla birlikte, bu çalışmadan, bu yiyecek seçeneklerinin kortizol seviyeleriyle ilişkili olup olmadığı belirsizdir.
2010 yılında yapılan bir çalışmada, ilaçla uyarılan kortizol yanıtının gıda alımı üzerindeki etkileri incelendi.2 Deneklere, kortizol salınımını ortaya çıkaran CRH verildi ve ardından atıştırmalık yiyecek alımı belgelendi ve analiz edildi. Denekler, CRH uygulamasını takiben plaseboya kıyasla daha fazla yedi. Kortizolün iştah ve istek üzerinde bir etkisi olabileceği görülmektedir ve eğer öyleyse, kortizol iştahı uyandırdığı bilinen diğer hormonları ve strese duyarlı faktörleri düzenleyerek dolaylı olarak iştahı etkileyebilir.
SPESİFİK BESİNLER KORTİZOLÜ ETKİLER Mİ?
PLoS ONE’da yayınlanan bir 2011 araştırması, farklı makro besin içerikleriyle yemek tüketiminin fizyolojik ve psikolojik tepkiler üzerindeki etkilerini incelemiştir.4 Bu çalışma, yüksek protein ve yüksek karbonhidrat tüketiminin etkilerini araştırdı ve her birinde katılımcıların yarısı grup psikolojik bir bilgisayar testi ile stresle tanıştırıldı. Araştırmacılar, kortizol düzeylerinin stres düzeylerinden bağımsız olarak iki grup arasında farklılık göstermediğini buldu. Bu nedenle, araştırmacılar diyet türünün farklı fizyolojik veya psikolojik tepkilerle sonuçlanmadığı sonucuna vardı.
Physiology & Behavior’da yayınlanan bir 2010 araştırması, makrobesin alımının kortizol seviyeleri üzerindeki etkilerine baktı.5 Sonuçlar, karbonhidrat tüketimine kortizol yanıtının kontrollere kıyasla önemli ölçüde daha yüksek olduğunu, ancak protein veya yağ tüketiminden sonra görülen kortizoldeki düşüşün farklı olmadığını gösterdi.
SÖZÜN ÖZÜ; Çelişkili kanıtlarla, gıda alımının kortizol seviyelerini etkileyip etkilemediği belirsiz. Sonuç olarak diyetisyenler, kortizol seviyelerini düşürmeye yardımcı olacak yiyecekler arayan kişilere kanıta dayalı spesifik besin önerileri sunamazlar. Spesifik besinler değilde dengelenmiş bir diyet ve duygusal yöne odaklanarak böyle bir diyetin tüketilmesinin önündeki engelleri araştırmak stresi azaltmak ve diyeti başarılı yürütmek için etkili olacaktır.
KAYNAKLAR
Zellner DA, Loaiza S, Gonzalez Z, et al. Food selection changes under stress. Physiol Behav. 2006;87(4):789-793.
George SA, Khan S, Briggs H, Abelson JL. CRH-stimulated cortisol release and food intake in healthy, non-obese adults. Psychoneuroendocrinology. 2010;35(4):607-612.
Aronson D. Cortisol — its role in stress, inflammation, and indications for diet therapy. Today’s Dietitian. 2009;11(11):38-41.
Lemmens SG, Born JM, Martens EA, Martens MJ, Westerterp-Plantenga MS. Influence of consumption of a high-protein vs. high-carbohydrate meal on the physiological cortisol and psychological mood response in men and women. PLoS One. 2011;6(2):e16826.
Martens MJ, Rutters F, Lemmens SG, Born JM, Westerterp-Plantenga MS. Effects of single macronutrients on serum cortisol concentrations in normal weight men. Physiol Behav. 2010;101(5):563-567.
